Ρόδο σε καθρέφτη

 

rodo-se-kathrefti 
Στάθης Κουτσούνης
Ρόδο σε καθρέφτη 
Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2024
 
Ο έρωτας και ο θάνατος σε πολλαπλές αποχρώσεις, η ομορφιά και η δημιουργία, η μοναξιά και οι κοφτερές δαγκάνες της νοσταλγίας, η φθορά, η απειλή και ο κύκλος του χρόνου που τείνει να κλείσει δίνουν το στίγμα της νέας, 8ης κατά σειρά, ποιητικής συλλογής του Στάθη Κουτσούνη.
Το αιφνίδιο, οι μεταπτώσεις και το διαφεύγον, καθώς και το παιχνίδι ανάμεσα στον κόσμο και το είδωλό του στον καθρέφτη, στην εικόνα και την πραγματικότητα, στο βλέμμα και την αντανάκλασή του, στην τέχνη και τη ζωή οδηγούν σε αναζήτηση νέων τρόπων έκφρασης. Το γνωστό και κατακτημένο ύφος του ποιητή ανανεώνεται, χωρίς ωστόσο να απομακρύνεται από τα βασικά χαρακτηριστικά του.
 

Ποιήματα

απρόβλεπτη κυκλοφορεί ανάμεσά μας
ερωτοτροπώντας με τους ηττημένους
 
ενίοτε χώνεται οίστρος στις λέξεις
και τις κεντρίζει να διαφύγουν
προτού κλειδώσει ο δεσμοφύλακας
άλλοτε γίνεται η ψευδαίσθηση                                                        
του μελλοθάνατου ότι μπορεί τάχα ο λόγος της
να κομματιάσει την τριχιά στα χέρια του δήμιου
ή των πνιγμένων πως η θάλασσα κάποτε
θα τους ξεβράσει ζωντανούς
 
μερικοί μεταλαβαίνουν και την ερωτεύονται                                   
με πάθος αμήχανο γιατί εκείνη                                                        
σπάνια δίνεται σε κάποιον
ενώ σε άλλους αδιάφορη φαντάζει
αφού στο πρόσωπό της
την κηδεία των πράξεων βλέπουν
και στις λέξεις της των πραγμάτων τα σάβανα
 
όλοι ωστόσο τρέμουνε την ομορφιά της
λεπίδα μαχαιριού που διψάει για φόνο        

περνάς κι η ομορφιά σου κυματίζει
ρόδο σε καθρέφτη
το ντεκολτέ σου επηρμένο
ανοιγοκλείνει και τα δάχτυλά μου
τρυγούν το έρεβος που ανθίζει στη σχισμή
 
αρώματα και φθόγγοι αναδύονται
από τα μέλη του κορμιού σου
τα χείλη μου χασομεράνε στις θηλές
και με κυκλώνει από παντού επιθυμία
μα ξάφνου οσφραίνομαι ότι εσύ
δολώνεις τα αγκίστρια σου με ρήματα
 
όμως εγώ με αίμα σε ορέγομαι
έλα δεν θέλω να σε κάνω ποίημα
δεν θέλω να παγιδευτείς
μες στον λαβύρινθο των λέξεων
για να σε καταπιεί το τέρας
 
έλα και δεν θα το αντέξω
τα άκρα μου να μείνουνε μετέωρα

κάτι φορές τα χέρια μου
αμήχανα το σώμα σου κοιτάζουν
τα δάχτυλα ιδρώνοντας
κινούνται αδέξια στον αέρα
ώσπου οι χούφτες δειλές
αντί να τολμήσουν να πληρωθούν
γυρεύουν τρύπα να κρυφτούν
χώνονται γρήγορα στις τσέπες μου
λαγοί που μπαίνουν στο λαγούμι
για ν’ αποφύγουν το λαγωνικό
λουφάζουν εκεί μέσα με τις ώρες
κι όταν κάποτε ξεμυτίσουν
οι ίδιες τώρα
λαγωνικά που χάσαν τον λαγό
καραδοκούν μυρίζοντας και πάλι
 
το στήθος σου

νέος επάνω στα ντουζένια μου
σκέφτηκα απ’ το πλεόνασμα
ν’ αποταμιεύσω λίγα νιάτα
χάπια για τα γεράματα
 
όταν έφτασε η ώρα
πήγα στον γιατρό να τον ρωτήσω
μην τα πάρεις μου λέει
δεν είναι τα νιάτα χάπια
για την ηλικία σου
βλάπτουν τα κύτταρα του εγκεφάλου
και προξενούν παλιμπαιδισμό
ερεθίζουν τα νεύρα των ματιών
δημιουργώντας παραισθήσεις
ενέχονται ακόμη για εμφράγματα
αλλά η πιο φρικτή παρενέργεια
είναι που προκαλούν
 
ακατάσχετη νοσταλγία

 

Κριτική

Αισθησιακά ερωτικός ο Κουτσούνης και σ’ αυτή την ποιητική του συλλογή.
     Είναι το έκτο βιβλίο του Στάθη Κουτσούνη το οποίο παρουσιάζουμε, με τελευταίο το Μπροστά σε αλλότριο ρόπτρο.
       Ας το γράψω… Δεν συμπαθώ την ποίηση, όπως και ο συγχωρεμένος ο Κωστής Παπαγιώργης. Δεν ξέρω τους δικούς του λόγους, εγώ έχω έναν: είναι σκοτεινή. Δεν μπορώ να πέφτω πάνω σε στίχους που είναι σαν τον γόρδιο δεσμό, και θα πρέπει να τους λύσω. Θέλω το ποίημα να είναι διαυγές στην πρώτη ανάγνωση, να μη χρειάζεται να ξαναδιαβάσω έναν στίχο που δεν καταλαβαίνω μήπως τον καταλάβω. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που μου αρέσει ο Καβάφης, όπως αρέσει και παγκόσμια (οι ξένοι δεν ξέρουν τους νομπελίστες μας αλλά τον Καβάφη από τους ποιητές και τον Καζαντζάκη από τους πεζογράφους). Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που μου αρέσει και ο Κουτσούνης: η διαύγεια της ποίησής του.
     Και βέβαια όχι μόνο. Είναι και το βάθος της. Οι ευφάνταστες μεταφορές της. Είναι και οι θεματικές της.  
     Πριν προχωρήσω θέλω να πω ότι στις κινηματογραφικές κριτικές μου γράφω συχνά ότι μου αρέσουν τα romance. Επίσης θα παραθέσω τους στίχους ενός κρητικού τραγουδιού: «Τη μάνα μου την αγαπώ γιατί πονεί για μένα/ μα όχι αγάπη μου γλυκιά όσο αγαπώ εσένα».
     Γιατί; Διότι οι κύριες θεματικές στη συλλογή αυτή είναι δύο: η αγαπημένη και η μητέρα. Όμως, ενώ στην αγαπημένη αφιερώνει εννιά ποιήματα, στη μητέρα αφιερώνει μόνο τέσσερα.
     Ας παραθέσουμε ένα από την καθεμιά.
     Και πρώτα πρώτα στην αγαπημένη (το αν είναι μια ή περισσότερες δεν το ρωτάμε, σίγουρα όμως η μητέρα είναι μία):
 
Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ
Σε κοιτάζω που κοιτάζεσαι
γυμνή με τις ώρες στον καθρέφτη
κι αδυνατώ να καταλάβω
ο όμηρος ποιος είναι
ο καθρέφτης του κορμιού σου
ή το κορμί σου του καθρέφτη
 
Νυχιά στο βλέμμα μου η ομορφιά
ώστε σαστίζει ο νους
και δεν ξέρω αν φλέγομαι
για το πραγματικό κορμί σου
ή για εκείνο που απαστράπτει
μέσα στον καθρέφτη
 
όμηρος εξάπαντος και των δύο
 
     «Νυχιά στο βλέμμα μου η ομορφιά/ ώστε σαστίζει ο νους». Εξαιρετικοί στίχοι. Και άλλοι δύο παρόμοιοι, από τη «Θέα»: «Περίτρομος την ομορφιά/ κι εγώ απολαμβάνω».
     Και ένα ποίημα για τη μητέρα.
 
ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ
 
Πόσα πρωινά δεν μ’ έντυσες
δεν με φίλησες και δεν με ξεπροβόδισες
για το σχολείο ή τη δουλειά
πάντα με τη συμβουλή στα χείλη
 
σήμερα χρειάστηκε
να σε ντύσω εγώ
να σε φιλήσω και να σε κατευοδώσω
στο μοναδικό της ζωής σου ταξίδι
 
μα όσο μητέρα κι αν πάσχιζα ν’ ακούσω
συμβουλή καμιά
δεν έβγαινε απ’ το στόμα σου
 
Ο θάνατος της μητέρας είναι μια μεγάλη απώλεια.
     Μου αρέσουν τα μικρά σαν χάι κου ποιήματα, που είναι αστραπές (fulguratio) έμπνευσης. Ο Κουτσούνης έχει πάρα πολλά που τα παραθέτει σε πέντε «Ιντερμέδια». Να παραθέσω ένα ερωτικό.
 
Η γλώσσα μου ψάρι στο στόμα σου
ροκανίζοντας τη δική σου γλώσσα
που ροκανίζει ψάρι κι εκείνη τη γλώσσα μου
 
Το σχόλιό μου:
Η γλώσσα σου ψάρι στο στόμα μου
ροκανίζοντας τη δική μου γλώσσα
που ροκανίζει ψάρι κι εκείνη τη γλώσσα σου
 
     Φυσικά η συλλογή περιέχει αρκετά ποιήματα με διάφορα θέματα. Θα ξεχωρίσουμε την «Αθήνα»…, καθώς και «Το πηγάδι», όπου βλέπουμε στίχους σε κανονικά μέτρα, που εξάλλου υπάρχουν διάσπαρτα σε όλα τα ποιήματα, κάτι που μου αρέσει στη σημερινή ποίηση με τον ελεύθερο στίχο.
 
ΤΟ ΠΗΓΑΔΙ
 
Υπάρχει μες στο σώμα μου
ένα βαθύ πηγάδι                                            (ίαμβος)
τα μυστικά των πνιγμένων 
κοτσύφια με βρεγμένα τα φτερά                (ίαμβος)
σκαρφαλώνουν συχνά στα τοιχώματα       (ανάπαιστος)
μα φτάνοντας στο φιλιατρό                         (ίαμβος)
γλιστρούν πριν προλάβουν να βγουν         (αμφίβραχυς)
 
περνώντας ο καιρός                                       (ίαμβος)
αδυνατώ να ησυχάσω                                   (ίαμβος)
η επιθυμία να μάθω φουντώνει
και καθώς η ακοή μου αμβλύνεται             (ανάπαιστος)
σκύβω τρεμάμενος                                        (δάκτυλος)
ολοένα και περισσότερο
σ’ εκείνο το φρικτό πηγάδι                           (ίαμβος)
 
     Εξαιρετικά και αυτά τα ποιήματα του Κουτσούνη…
 
Μπάμπης Δερμιτζάκης
[ηλεκτρονικό περιοδικό Λέξημα, 16.3.2024]
 

    


© 2014-2022 Στάθης Κουτσούνης | fb icon